Justus Lipsius' Saturnales Sermones
Andrea W. Steenbeek
Ich
danke Leo van Santen für die Korrektur meines Deutsch
| Einleitung | ||
| Lipsius' Darstellung des Themas | ||
| Lipsius' Gründe für einen Dialog über Gladiatoren | ||
| Die Ausgaben der Saturnales Sermones, die während Lipsius' Lebens erschienen | ||
| Lipsius' Lebensgeschichte | ||
| Lipsius' Veröffentlichungen | ||
| Lipsius' Interesse und seine Argumentationsweise | ||
| Literaturverzeichnis | ||
| Kritische Ausgabe und Übersetzung | ||
| IVSTI LIPSII SATVRNALIVM SERMONVM LIBER I | ||
| CAPVT I | Occasio et origo horum sermonum |
|
| CAPVT II | Salini religio in mensa. Arnobius
explicatus. Liuii lectio
vulgata defensa. Saturnalia seruorum dies. Seneca correctus
explicatusque. Saturnus deus. Festus et Cicero emendati. Mutatio
vestis. Caenatoria. Synthesis. Plautus explicatus. Petronius et Dio
correcti. |
|
| CAPVT III | De Saturnalium diebus. Opalia. Suidae lux.
Ausonio medicina. Varroni lux et medicina. Aucti Saturnalium dies. |
|
| CAPVT IV | Etiam quaesitum de diebus. Obiectiones
positae et in parte remotae. |
|
| CAPVT V | Saturnalia gladiatoribus ludisque destinata.
Ipsi gladiatores
Marti vel potius Saturno sacri. Saturnus inter inferos, maleficus et
cruento sacro gaudens. Tibullo lux et Tertulliano. Sacerdotes Saturni. |
|
| CAPVT VI | Gladiatores olim in conuiuiis Campanorum
instituto. Romani id
aemulati. Lampridius contra Turnebum explicatus in cubiculariis
gladiatoribus. Germanorum immanitas. |
|
| CAPVT VII | In genere de spectaculis primo. Tum de
celebritate et
frequentia gladiatorii ludicri, quamque id gratum. Quo nomine antiquis
dictum: munus, munerarius, munerator, editio, editor. Tacitus
correctus. "Gladiatores" significatione duplici, pro re proque
hominibus. |
|
| CAPVT VIII | Dispositio et ordo futuri sermonis. Origo
ludicri et caussa.
Ciceroni lux facta. Primi gladiatores. Ausonio praeluximus eumque
emendauimus. Recensio veterum munerum, quae olim comprehensa actis
inter res serias. In illustrium funere gladiatores. Mox etiam plebeio
idque ex testamento. Postremo et faeminarum. |
|
| CAPVT IX | Praeter funus et religionem etiam voluptatis
caussa dati
gladiatores a plerisque magistratibus, etiam sacerdotibus, arcariis, in
qua voce Lampridius correctus, imperatoribus |
|
| CAPVT X | Nec Romae solum, sed in prouinciis vbi reges
dabant
praesidesque. Paullatim in coloniis et municipiis increbuit mos vbi
minores magistratus dabant. Postea promiscue priuati vario praetextu.
Dies etiam quibus ex more dabant. |
|
| CAPVT XI | Crebritas munerum et multitudo pugnantium
supra nostram fidem. Plinius ac Suetonius probabiliter emendati |
|
| CAPVT XII | Detestatio huius vere sceleris. Quaeque
leges ab antiquis
latae ad coercendam effusam praebitionem. Eae duorum generum, quae
certos homines ab editione arcerent quaeque numerum et modum editioni
ipsi ponerent. Postremo tota res sublata. Ammianus explicatus et
Prudentius. |
|
| CAPVT XIII | Additamenti loco ad primam sermonis partem
adiectum de habitu edentium, de habitu spectantium. Suetonius
illustratus |
|
| CAPVT XIV | Pars secunda. De loco qui cum duplex primo
de ludo dictum, cui
rei inuentus, quam multi Romae, qui praefecti et administri. De victu
et sagina gladiatorum in his ludis, qui fuere etiam extra Romam. Et
aliquid de ludorum forma. |
|
| CAPVT XV | Ludorum praefecti, lanistae qui familiae
praeesse dicti eamque
ducere. Iidem doctores, magistri commentabantur. Dictata dabant.
Tirones apud eos instituti, quorum exercitium batuere rudibus. Rudem
videri gladium e ligno etiamque lanistis fuisse ac tironibus. |
|
| CAPVT XVI | Mensae secundae. Interruptus paullum sermo
de loco. Dictumque
per occasionem de Saturnaliciis muneribus, item de apophoretis quae
duplicia: et in mensis et item in ludis spectaculisque. |
|
| CAPVT XVII | Iterum ad gladiatores reditum deque locis
pugnae dictum. Ea sunt: rogus, forum, amphitheatrum, septa, circus,
vici et regiones. |
|
| CAPVT XVIII | De spoliario quod item pars ludi, vnde id
dictum et cui rei vsuique: obiter etiam de obscaena ludi parte. |
|
| CAPVT XIX | Finis conuiuii sermonisque. Per occasionem
de diludiis. Item
de ratione inuitandi ad hilaritatem inusitata hodie. Ammianus expletus
a coniectura. De mutitatione. Agellius correctus et
Nonius. |
|
| IVSTI LIPSII SATVRNALIVM
SERMONVM LIBER II |
||
| CAPVT I | Quid ante diei secundi conuiuium. Cum
Victore dissertatio
super Taciti loco de inuentione argenti apud Germanos. Crebra manuum
lautio antiquis. |
|
| CAPVT II | In ipso conuiuio. De
carptorum munere et vario nomine. Item
de structoribus. Translatus coeptus sermo a Pighio ad Duzam. |
|
| CAPVT III | Propositio dicendorum primoque de conditione
gladiatorum:
quosdam seruos esse aut quasi seruos, quosdam initio liberos, imo
nobiles. Equites senatoresque passim arena se polluisse, quod aliis
principibus permissum, aliis vetitum. |
|
| CAPVT IV | Feminas imo ipsas descendisse in hunc ludum,
in publico depugnasse donec id vetitum a Seuero. |
|
| CAPVT V | Liberos homines qui in arenam veniebant
proprie auctoratos
dictos. Pretium mercesque eorum auctoramentum. Vis et effectus
auctorationis. Item solemne gladiatorum iuramentum. |
|
| CAPVT VI | Facta fine dicendi de conditione
gladiatorum, interlocutiones
aliarum rerum insertae. De orientalium parcimonia vel abstinentia
potius in potu. De nuntiis litterisque per columbas aut hirundines
etiam in spectaculis. |
|
| CAPVT VII | Reditio ad gladiatores. De generibus eorum
et discrimine. De Secutoribus primo, caussa nominis, ratione pugnandi
et armis. |
|
| CAPVT VIII | De Retiario; vnde petitum id genus.
Descriptio pugnae et armorum et cum quo commissus. |
|
| CAPVT IX | De Threce, vnde et quando orti, de armis
eorum et praesertim accurate de sica. |
|
| CAPVT X | De Myrmillone, origine nominis vix inuenta,
ipsi e Gallia petiti. Arma
eorum et compositio. |
|
| CAPVT XI | De Hoplomacho et Samnite, qui fortassis
iidem. Samnitium origo et arma. Item de Prouocatoribus. |
|
| CAPVT XII | De Essedariis deque Andabatis et de vtraque
ratione pugnandi |
|
| CAPVT XIII | Quidam adiecti nondum pernoti: Dimachaeri,
Laquearii. Item
ostensum confundi interdum dicta nomina a poetis, saepe a
litteratoribus semidoctis. Artemidori caput descriptum ad lucem |
|
| CAPVT XIV | Pausa aliqua iterum, interea de
suppositiciis dictum deque
forte. Statim in viam reditum et reliqua genera vel cognomina potius
gladiatorum adiecta, primo Pegmares. |
|
| CAPVT XV | Meridiani non inter veros legitimosque
gladiatores, sine armis, sine arte, seminudi |
|
| CAPVT XVI | Plura agnomina vno capite: Fiscales siue
Caesariani,
Postulaticii, Cateruarii, Consummati, Ordinarii. Caussae omnes nominum
explicatae. |
|
| CAPVT XVII | Ad terminum de hominibus, vestis adiecta,
togane fuerit an tunica. Item quid ornamenta |
|
| CAPVT XVIII | Finis Duziaci sermonis. Orditur Victor
partiturque. Hoc capite
apparatus et inuitatio quae ante diem muneris vsurpata explicantur. |
|
| CAPVT XIX | Quae ipso die facta et tamen ante pugnam.
Pompa traductioque,
compositiones et ostensio ornamentorum. Praelusio hastis, rudibus,
armis. Tubae cantus et versa arma. |
|
| CAPVT XX | Pugnae ipsius descriptio. In statu stabant,
petebant, repetebant, exibant, excedebant, latus tegebant. |
|
| CAPVT XXI | Clamor ad vulnus: hoc habet. Laesi
supplicabant et arma submittebant. Populum, editores orabant. Si
is vellet, mittebantur. Quid missio et pugna sine missione. |
|
| CAPVT XXII | Populus moderator et arbiter horum ludorum
intercedebat,
interficiebat motu pollicis. Ferrum recipere iubebantur prostrati qui
non vno ictu interficiebantur. Manum mittebant in vulnus. Postremo
Libitina in amphitheatris. |
|
| CAPVT XXIII | Praemia victorum, palma et pecunia, item
rudis, discrimen inter rudem et pilleum. Arma ad Herculis. |
|
| CAPVT XXIV | Studia vulgi in varia genera gladiatorum.
Item sponsiones. Principum ipsorum crudus fauor. |
|
| CAPVT XXV | Quid pro Romanis proque his ludis dici
possit. Solitos dari sub belli tempus. In fine mos de reliquiis vini. |
|
| Kritischer Apparat | ||
| Kommentar | ||
| Appendizes | ||
| Noten | ||